یوتیوب فارسی این روزها با بحرانی کمسابقه دستوپنجه نرم میکند؛ بحرانی که مستقیماً معیشت تولیدکنندگان محتوا را هدف گرفته و بسیاری را نسبت به آینده این فضا بدبین کرده است. تغییرات اخیر در سیاستها و الگوریتمهای گوگل باعث شده درآمد کانالهای فارسیزبان در مدتزمانی بسیار کوتاه با سقوطی سنگین مواجه شود؛ بهطوریکه در برخی موارد تا ۸۰ یا حتی ۹۰ درصد کاهش گزارش شده است. با گیم بلید همراه باشید.
در سالهای گذشته بخش بزرگی از درآمد یوتیوب فارسی به این دلیل شکل گرفته بود که مخاطبان با استفاده از ابزارهای تغییر آیپی، بهعنوان کاربرانی از کشورهای دیگر شناسایی میشدند و همین موضوع باعث نمایش تبلیغات با ارزش دلاری بالاتر میشد. اما اکنون سیستمهای جدید گوگل با دقت بسیار بیشتری رفتار کاربران را تحلیل میکنند. تشخیص الگوهای غیرطبیعی، تغییر مداوم موقعیت مکانی و استفاده گسترده از آیپیهای اشتراکی باعث شده بخش بزرگی از ترافیک فارسی بهعنوان ترافیک نامعتبر شناخته شود و عملاً ارزش تبلیغاتی خود را از دست بدهد.
نتیجه این تغییرات، افت شدید شاخص درآمد به ازای هر هزار بازدید است. عددی که پیشتر برای بسیاری از کانالهای فارسی در بازه چند دلاری قرار داشت، حالا به مقادیری نزدیک به چند سنت تا نهایتاً یک دلار رسیده است. نکته نگرانکننده اینجاست که این افت درآمد، ارتباط مستقیمی با کاهش بازدید یا زمان تماشا ندارد؛ محتوا همچنان دیده میشود، اما ارزش اقتصادی مخاطب از نگاه سیستم تبلیغاتی بهشدت پایین آمده است.
واکنش چهرههای شناختهشده یوتیوب فارسی نیز نشان میدهد ماجرا جدیتر از یک نوسان مقطعی است. برخی از آنها اعلام کردهاند ویدیوهایی که پیشتر با صدها هزار بازدید درآمد قابلتوجهی ایجاد میکردند، اکنون تنها بخش کوچکی از آن مبلغ را بازمیگردانند. این اختلاف فاحش، برنامهریزی مالی تیمهای تولید محتوا را عملاً غیرممکن کرده است.
اگر این روند ادامهدار باشد، بسیاری از کانالهای حرفهای ناچار به کاهش فعالیت، تغییر پلتفرم یا حتی توقف کامل تولید محتوا خواهند شد. در شرایطی که هزینه تولید بالا رفته و درآمد بهشدت افت کرده، یوتیوب فارسی ممکن است وارد دورهای شود که دیگر نتوان آن را یک مسیر شغلی پایدار دانست؛ دورهای که شاید پایان یک فصل مهم در تاریخ محتوای فارسی آنلاین باشد.
